Vrachtwagenverboden worden vaak gebruikt om zware voertuigen te weren. Juridisch gezien is het daar geen sluitend instrument voor. Wie alle zware voertuigen wil verbieden, kiest voor het het juiste instrument: de gewichtsbeperking (C21). Regelmatig wordt een vrachtverbod ingezet om zwaar verkeer te weren, maar een vrachtwagenverbod richt zich juridisch niet op gewicht. Het richt zich op een voertuigcategorie in combinatie met toegestaan gewicht. Dat leidt soms tot opmerkelijke situaties. Op de foto hieronder staat een voertuig dat de meeste weggebruikers waarschijnlijk als ‘vrachtwagen’ zullen bestempelen.
Toch is het uiterlijk of het aantal ’ton’ niet bepalend voor de vraag of een voertuig een vrachtauto is. Het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 geeft de volgende definitie:
Vrachtauto: motorvoertuig, niet ingericht voor het vervoer van personen, waarvan de toegestane maximummassa meer bedraagt dan 3.500 kg.
En een autobus is volgens het RVV:
motorvoertuig, ingericht voor het vervoer van meer dan acht personen, de bestuurder daaronder niet begrepen.
De RDW heeft dit voertuig beoordeeld en daarbij allereerst het aantal zitplaatsen geteld. Dat aantal was lager dan negen, waardoor dit geen ‘autobus’ is. Daarna is de volgende vraag gesteld: “is het niet ingericht voor het vervoer van personen“?
De RDW concludeerde dat het voertuig niet “niet ingericht voor het vervoer van personen” is. En daarom registreerde de RDW het voertuig met kenteken GHR-20-S als ‘personenauto’:
Juridisch gezien heeft de RDW dit voertuig dus geclassificeerd als personenauto, met als inrichting ‘kampeerwagen’.
Een laadvermogen van 11 ton, genoeg voor het vervoer van 5 paarden. Een toegestane max. massa voertuig van maar liefst 29 ton. Die gewichten zijn echter niet relevant voor het vrachtverbod in deze.
In Nederland rijden er enkele duizenden personenauto’s rond met een toegestane maximummassa van meer dan 3.500. Het gaat daarbij vooral om kampeerwagens en ambulances. Dat zijn voertuigen die qua gewicht vaak in dezelfde orde van grootte zitten als vrachtauto’s, maar juridisch tot de categorie ‘personenauto’ behoren. De Scania op de foto is daarbij een extreem voorbeeld. Uit het openbare RDW register blijkt dat deze personenauto zelfs de hoogste toegestane maximummassa heeft van alle geregistreerde personenauto’s.
Als het doel is om vrachtverkeer te weren vanwege de leefbaarheid, dan is een vrachtwagenverbod meestal een effectief instrument. Hiermee wordt meer dan 99% van de voertuigen zwaarder dan 3.5 ton toegestaan geweerd. Wanneer het doel is om 100% van de zware voertuigen te verbieden, dan voldoet een vracht-busverbod echter niet. De Scania-kampeerwagen laat zien dat wat eruitziet als een vrachtwagen, juridisch een personenauto is. Een vrachtwagen- en autobusverbod is niet hetzelfde als een gewichtsbeperking van 3,5 ton. Wil je als wegbeheerder werkelijk al het zware verkeer verbieden? Gebruik dan altijd de gewichtsbeperking.
Voor ondernemers die dagelijks ver moeten omrijden vanwege het vrachtwagenverbod op de Merwedebrug is er overigens goed nieuws: de zwaarste personenauto van Nederland met een laadvermogen van ruim 11 ton (goed voor vijf paarden) staat toevallig te koop op https://sporthorses.nl met advertentie # 10126620 met als titel ‘SCANIA TORPEDO T360 Nieuwstaat!’.
Dit voorbeeld is nadrukkelijk geen oproep aan ondernemers om de grenzen van de regelgeving op te zoeken. Het is een oproep aan wegbeheerders om zich in die grenzen te verdiepen, zodat zij het juiste instrument kunnen kiezen voordat ondernemers dat doen.